Architektura z blizną w tle, czyli “riječki neboder”…

W piątkowy wieczór mam dla Was krótką opowieść, ale otwierającą znacznie dłuższy cykl.

Ponieważ, poza zwykłymi opowieściami, mamy już cykl kulinarny jak: Cukerančić i cykl o sławnych Chorwatach (jedna z opowieści tutaj Jeszcze dalej niż północ…), postanowiłam przybliżyć Wam nieco zabytki chorwackiej architektury. A że dziś jest 25 stycznia, czyli rocznica śmierci pewnego amerykańskiego gangstera, niech cykl ten otworzy pewien XX-wieczny budynek. Wieżowiec z Rijeki, zwany “riječki neboder” lub (oficjalnie) Visoka kuća Arbori. 

Budynek powstał w roku 1939 na zamówienie Marco de Arbori, który powrócił do Chorwacji, dorobiwszy się fortuny w Ameryce. Zaprojektowanie wieżowca  de Arbori zlecił Umberto Nordiji, ówcześnie jednemu z najbardziej znanych i płodnych architektka z Mediolanu. Tak narodził się dwunastopiętrowy wieżowiec, z użytkowym parterem. Surowość bryły przełamują tylko oszklone balkony, zapewniające budynkowi prawdziwą grę świateł. W podziemiach umieszczono schron przeciwlotniczy i magazyny. Parter dziś zajmuje bank, ale w chwili powstania mieścił się tam sklep z włoskimi towarami. Piętro ponad nim zajmowały biura,  a wyższe kondygnacje przeznaczone były na mieszkania (po dwa na piętro). Wyjątek stanowiła szósta kondygnacja, gdzie mieścił się tylko jeden (zajmujący całe piętro) apartament. Na dachu umieszczono wspólną pralnię i suszarnię. W czasie kiedy powstawał, “neboder” spełniał najwyższe amerykańskie standardy architektury mieszkalnej. Miał nawet centrale ogrzewanie, a kuchnie mieszkań wyposażone były we wbudowane szafki.

Pałac czy tez Wysoki dom Arbori znajduje się dziś na liście zabytków, jako  wyjątkowo chronione dziedzictwo kulturowe Republiki Chorwacji. Wysoki na 53 metry wieżowiec jest nie tylko jednym z najważniejszych dzieł współczesnej architektury w Chorwacji, ale i jednym z symboli Rijeki.

A jaki jest jego związek z amerykańskim światem przestępczym? Otóż ojciec fundatora, Marca de Arbori pracował jako księgowy samego Ala Capone (zwanego Scarface – człowiek z blizną). Dlatego też miejska legenda głosi, że pieniądze przeznaczone na wzniesienie budynku, pochodziły właśnie z nielegalnych dochodów Ala. Ile w tym prawdy, zapewne nigdy się nie dowiemy, ale każdy szanujący się rijeczanin, na pytanie – kto wybudował “riječki neboder” odpowie z uśmiechem – Al Capone!

 

Rijeka, styczeń 2019.

 

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.